Zmiany w rozliczeniach prosumentów. Jest propozycja rządu

W przygotowanym projekcie nowelizacji ustawy o odnawialnych źródłach energii Ministerstwo Klimatu i Środowiska proponuje pozostawienie dwóch możliwości rozliczeń prosumentów od 1 lipca br. Wybór będzie należał do właściciela mikroinstalacji. 

Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ) zamierza wprowadzić zmiany w ustawie o odnawialnych źródłach energii. Ostatnia duża nowelizacja tej ustawy miała miejsce w ubiegłym roku. Nowe przepisy zaczęły obowiązywać 2 października 2023 r. Teraz jednak MKiŚ uznało, że obowiązujące regulacje należy poprawić – m.in. ze względu na konieczność wdrożenia do polskiego prawa unijnych przepisów z ostatniej dyrektywy o odnawialnych źródłach energii.

Jedna z kluczowych propozycji przekazanych przez resort klimatu dotyczyć ma prosumentów korzystających z systemu określanego jako net-billing. W zapowiedzi zmian w rozliczeniach prosumentów, które na razie przekazało MKiŚ, brakuje informacji o sygnalizowanej wcześniej minimalnej cenie energii w net-billingu. Ministerstwo poinformowało natomiast, że chce zaproponować prosumentom objętych net-billingiem wybór sposobu ustalania ceny wprowadzanej do sieci energii elektrycznej.

REKLAMA

Cena w net-billingu do wyboru

System net-billing dotyczy właścicieli domowych instalacji fotowoltaicznych, którzy zgłosili przyłączenie swojej mikroinstalacji po 31 marca 2022 r.

Wcześniejsze zgłoszenie przyłączenia mikroinstalacji umożliwiało wejście do systemu opustów (net-metering), który był ilościowym rozliczeniem energii, jaką prosument wprowadzał do sieci i z niej pobierał, a także opłat dystrybucyjnych związanych z pobraną energią (z uwzględnieniem współczynnika 0,7 lub 0,8). Prosumenci, którzy zgłosili przyłączenie do sieci przed 1 kwietnia 2022 r., nadal mają prawo do korzystania z opustów – jeżeli nie zdecydują się na przejście na net-billing.

W ramach net-billingu osobno rozliczana jest wartość energii elektrycznej wprowadzonej do sieci, a osobno energii z niej pobranej. System zakłada wynagradzanie za nadwyżki energii wprowadzanej do sieci po średniej rynkowej cenie energii z wcześniejszego miesiąca (według indeksu RCEm). Miesięczną cenę RCEm co miesiąc publikują Polskie Sieci Elektroenergetyczne. Ostatnio cena energii dla prosumentów objętych net-billingiem spada.

Miesięczne ceny RCEm w net-billingu to jednak rozwiązanie tymczasowe. Zgodnie z nadal obowiązującą wersją ustawy o OZE od 1 lipca 2024 r. prosumenci w net-billingu mają być rozliczani na podstawie ceny godzinowej. Ministerstwo Klimatu i Środowiska przychyla się do opinii, że takie rozliczenie w zależności od profilu zużycia energii elektrycznej przez prosumenta może zmniejszyć opłacalność funkcjonowania instalacji fotowoltaicznej. Tę zasadę rozliczeń ma zmienić proponowana nowelizacja ustawy.

W zapowiedzi najbliższych zmian w ustawie o OZE resort klimatu proponuje utrzymanie po 1 lipca 2024 r. możliwości rozliczania się w net-billingu na podstawie rynkowej miesięcznej ceny energii elektrycznej. Prosumenci będą jednocześnie mogli zmienić sposób rozliczeń na rozliczenie na bazie rynkowej godzinowej ceny energii. W tym celu mieliby składać oświadczenie sprzedawcy energii.

Jak podaje MKiŚ, zachętą do zmiany systemu rozliczenia ma być możliwość zwiększenia wartości zwrotu niewykorzystanych przez prosumenta środków za wprowadzoną do sieci energię elektryczną po okresie kolejnych 12 miesięcy (tzw. nadpłaty) do 30 proc. W przypadku natomiast gdy prosument zdecyduje się nadal stosować dotychczasowy sposób rozliczeń, wysokość jego nadpłaty nie ulegnie podwyższeniu i będzie jak dotychczas wynosić do 20 proc. wartości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci w okresie, którego dotyczy zwrot nadpłaty.

Kontrowersje wokół net-billingu

Wprowadzony od 1 kwietnia 2022 r. net-billing od początku wzbudzał obawy o opłacalność inwestycji w domową fotowoltaikę. Zapowiedź zmiany rozliczeń spowodowała gwałtowny wzrost zgłoszeń przyłączenia mikroinstalacji w pierwszych miesiącach 2022 r., kiedy jeszcze możliwe było skorzystanie z systemu opustów.

Rekord przyłączeń instalacji prosumenckich zanotowano w marcu 2022 r., kiedy według danych Polskiego Towarzystwa Przesyłu i Rozdziału Energii Elektrycznej (PTPiREE) przyłączono niemal 75 tys. mikroinstalacji. Był to ostatni miesiąc umożliwiający wejście do systemu opustów. W kolejnych miesiącach widoczny był wyraźny spadek w inwestycjach prosumenckich.

W roku 2023 w Polsce przybyło dwa razy mniej mikroinstalacji niż rok wcześniej. Ich przyrost utrzymywał się na poziomie około 15,8 tys. miesięcznie. Początek 2024 r. przyniósł kolejne spadki. W styczniu br. przyłączono do sieci tylko 5653 nowych mikroinstalacji.

Od początku wprowadzenia net-billingu dość dynamicznie kształtowała się także cena, według której rozliczani są prosumenci. Po raz pierwszy została ona opublikowała za czerwiec 2022 r. Jak dotąd najwyższą wartość osiągnęła w sierpniu 2022 r. – było to 1019,06 zł/MWh. W lutym br. (ostatnia cena podana przez Polskie Sieci Elektroenergetyczne) wyniosła 667,59 zł/MWh.

REKLAMA

Szybsze wydawanie zezwoleń dla OZE

Kolejne zmiany zaproponowane przez MKiŚ w projekcie nowelizacji ustawy o odnawialnych źródłach energii dotyczą wydawania zezwoleń w obszarze OZE. Mają się one przyczynić do skrócenia procedur dla projektów wybranych źródeł wytwarzania energii odnawialnej. Dotyczyć będą szczególnie – jak wskazuje MKiŚ – „montowanych na budynkach instalacji odnawialnego źródła energii wykorzystujących do wytwarzania energii energię promieniowania słonecznego i położonych na tym samym terenie magazynów energii elektrycznej, pomp ciepła, urządzeń i instalacji niezbędnych do przyłączenia do sieci danej instalacji OZE oraz remontu, odbudowy, przebudowy, nadbudowy lub rozbudowy instalacji OZE”.

Zmiany mają objąć procedury wydawania:

1. decyzji o pozwoleniu na budowę w przedmiocie robót budowlanych;
2. warunków przyłączenia do sieci elektroenergetyczne oraz ciepłowniczej;
3. koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej lub koncesji na wytwarzanie ciepła;
4. decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach;
5. wpisu do rejestru wytwórców wykonujących działalność gospodarczą w zakresie małych instalacji.

Ponadto procedury uzyskania decyzji środowiskowej dla inwestycji OZE, powiązanych z nimi sieci i magazynów energii elektrycznej mają zostać uznane za stanowiące realizację nadrzędnego celu publicznego oraz służące zdrowiu i bezpieczeństwu publicznemu.

Wirtualny prosument rok później

Nowelizacja zakłada także zmiany porządkujące w związku z wejściem w życie Centralnego Systemu Informacji rynku energii (CSIRE). Ponieważ CSIRE ma zacząć obowiązywać rok później, niż początkowo zaplanowano, czyli od połowy 2025 r., autorzy najnowszego projektu nowelizacji ustawy o OZE chcą przesunąć również o rok wprowadzenie w życie koncepcji tzw. wirtualnego prosumenta.

Ministerstwo zakłada, że ze względu na brak możliwości funkcjonowania instytucji prosumenta wirtualnego bez systemu CSIRE należy odsunąć wejście w życie przepisów odpowiadających za koncepcję prosumenta wirtualnego do 2 lipca 2025 r.

Analogiczną zmianę terminu resort klimatu chce wprowadzić także w ustawie o inwestycjach wiatrowych, w której powiązano budowę farm wiatrowych z możliwością pozyskania w nich udziałów na zasadzie wirtualnego prosumenta. Więcej na ten temat w artykule: Wirtualni prosumenci dostaną minimum 10 proc. mocy farm wiatrowych.

Zmiany w systemach wsparcia

W najnowszym projekcie nowelizacji ustawy o OZE resort klimatu proponuje także wprowadzenie zmian w ramach programów wsparcia FiT/FiP. Ich celem jest dostosowanie progu wsparcia do instalacji o maksymalnej mocy zainstalowanej elektrycznej do 400 kW.

Ministerstwo zamierza też wprowadzić zmiany w zakresie mechanizmów wsparcia dla kogeneracji. Autorzy projektu nowelizacji proponują wyłączenie wsparcia dla energii elektrycznej z OZE wytwarzanej w instalacji termicznego przekształcania odpadów poza wysokosprawną kogeneracją. Ponadto resort chce wyłączyć możliwość udzielania pomocy operacyjnej w ramach mechanizmu wsparcia energii elektrycznej z wysokosprawnej kogeneracji w przypadku budowy nowych jednostek kogeneracji opalanych paliwami węglowymi.

Osobą odpowiedzialną za procedowanie najnowszego projektu nowelizacji ustawy o OZE jest wiceminister klimatu i środowiska Miłosz Motyka.

Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów to drugi kwartał 2024 r. Jeśli tak się stanie, projekt nowelizacji będzie mógł trafić do Sejmu jeszcze przed wakacjami.

[artykuł edytowany]