Polacy mniej zainteresowani pompami ciepła

W ubiegłym roku branża instalacyjno-grzewcza mocno odczuła ogólną sytuację na polskim rynku budowlanym. Znacznie spadła sprzedaż urządzeń grzewczych, w tym również w segmencie pomp ciepła. 

Polska Organizacja Rozwoju Technologii Pomp Ciepła (PORT PC) zestawiła dane dotyczące sprzedaży pomp ciepła w Polsce za rok 2023 i prognozy dla branży na rok bieżący. Ubiegły rok był kolejnym, w którym słabła koniunktura w budownictwie mieszkaniowym, zwłaszcza indywidualnym. Jak podaje PORT PC, całościowa sprzedaż urządzeń grzewczych w Polsce spadła o ponad 1/3 względem roku 2022. W budownictwie jednorodzinnym była ona aż o 40 proc.  niższa.

Co istotne – mocno wyhamował również rynek pomp ciepła. To niepokoi przedstawicieli branży, szczególnie że rok wcześniej segment pomp ciepła odnotował rekordowe wzrosty rok do roku (jako jedyny w branży grzewczej). W grupie najpopularniejszych pomp ciepła typu powietrze-woda do centralnego ogrzewania wzrost w 2022 r. wyniósł aż 137 proc. r/r . Sytuacja jednak diametralnie zmieniła się w roku 2023.

REKLAMA

Sprzedaż o 40 proc. niższa

Przeważnie pompy ciepła są instalowane w systemach grzewczych budynków jednorodzinnych. A to właśnie ten segment budownictwa mocno wyhamował. W 2023 r. liczba rozpoczynanych budów oraz zgłoszeń i pozwoleń na budowę miała spaść o blisko 20 proc. względem roku 2022. Sprzedaż urządzeń do ogrzewania budynków jednorodzinnych zmniejszyła się w ubiegłym roku o 40 proc.

Podobny poziom spadku sprzedaży – około 40 proc. – w 2023 r. odnotowano dla dwóch najpopularniejszych grup urządzeń: pomp ciepła typu powietrze-woda oraz jednofunkcyjnych kotłów gazowych współpracujących z wolnostojącym (lub wbudowanym) zasobnikiem ciepłej wody użytkowej. Udział pomp ciepła w całym wolumenie sprzedanych urządzeń grzewczych do domów jednorodzinnych wyniósł 44 proc., a jednofunkcyjnych kotłów gazowych − około 40 proc.

Nieco mniejszy spadek w 2023 r. zanotowały dwufunkcyjne kotły gazowe, które przygotowują ciepłą wodę użytkową przepływowo i przeważnie są wykorzystywane w mieszkaniach i budynkach wielorodzinnych. Ich sprzedaż względem 2022 r. obniżyła się o około 20 proc.

Ponad 124 tys. pomp ciepła w sprzedaży

Według danych z polskiego rynku dotyczących sprzedaży sell-in w 2023 r. do hurtowni i dystrybutorów trafiło łącznie ponad 124,4 tys. pomp ciepła. To o prawie 39 proc. mniej niż w 2022 r. (203,3 tys.). W poszczególnych grupach produktowych zanotowano takie zmiany sprzedaży w roku 2023 w stosunku do 2022:

• gruntowe pompy ciepła: wzrost o około 12 proc. (pod względem mocy nastąpił wzrost o około 30 proc.);
• pompy ciepła powietrze-woda do centralnego ogrzewania budynków: spadek o około 41 proc.;
• pompy ciepła powietrze-woda do przygotowania ciepłej wody użytkowej: spadek o 30 proc.

Organizacja podkreśla jednak, że przy ocenie polskiego rynku pomp ciepła w 2023 r. trzeba mieć na uwadze wyjątkowo wysokie poziomy sprzedaży w w 2022 r. Sytuacja wówczas była wyjątkowa, m.in. ze względu na zawirowania na rynku paliw. To spowodowało, że poszybowała sprzedaż pomp ciepła, zwłaszcza zaś wygodniejszych w instalacji urządzeń typu powietrze-woda do ogrzewania budynków. W 2022 r. ten rodzaj stanowił aż 92 proc. całego wolumenu sprzedaży pomp ciepła.

Dodatkowo ocenę ubiegłego roku utrudniać ma wyższa niż zwykle dysproporcja między sprzedażą sell-in, czyli do hurtowni i dystrybutorów, a sprzedażą sell-out, kierowaną do klienta docelowego (inwestora).

REKLAMA

Pompy ciepła coraz mniej opłacalne

Jak analizuje PORT PC, spowolnienie na polskim rynku pomp ciepła to jednak efekt nie tylko kiepskiej kondycji polskiego budownictwa i całej branży grzewczej. Przyczyną jest przede wszystkim gwałtowne obniżenie konkurencyjności kosztów eksploatacji pomp ciepła powietrze-woda w stosunku do pozostałych technologii ogrzewania budynków.

W 2023 r. w Polsce gwałtownie rosły ceny energii elektrycznej przy jednoczesnym spadku cen innych paliw wykorzystywanych do ogrzewania budynków. Relacja cen była wyjątkowo niekorzystna dla technologii pomp ciepła. W przypadku energii elektrycznej i gazu ziemnego osiągnęła poziom 4:1. Ponadto ceny gazu ziemnego wykorzystywanego do ogrzewania budynków zostały ustawowo „zamrożone” bez limitów zużycia, podczas gdy „zamrożenie” cen energii elektrycznej dla gospodarstw domowych objęło tylko stosunkowo niski poziom zużycia (podstawowy to 3 tys. kWh rocznie). Przepisy nie uwzględniły dodatkowego poboru energii przez pompę ciepła na cele grzewcze.

W takim kontekście inwestycja w pompę ciepła – jak podaje PORT PC – przestała być dla wielu właścicieli domów atrakcyjna. Organizacja podkreśla, że użytkownikom pomp ciepła nie zapewniono właściwej – niezbędnej w okresie przejściowym transformacji energetycznej – ochrony pod względem kosztów ogrzewania. Została ona natomiast zapewniona użytkownikom kotłów gazowych.

Cel UE: zeroemisyjne budynki

W swojej analizie PORT PC przypomina istotne dla branży wydarzenie z końca 2023 r. Mianowicie 7 grudnia Parlament Europejski i Rada Unii Europejskiej porozumiały się w sprawie rewizji dyrektywy o charakterystyce energetycznej budynków (EPBD). Znowelizowane przepisy zakładają, że do 2030 r. wszystkie nowo wznoszone budynki będą musiały spełniać standardy budynków zeroemisyjnych. To oznacza, że ich zapotrzebowanie na energię będzie musiało być bardzo niskie lub zaspokajane w całości z odnawialnych źródeł lub efektywnych sieci ciepłowniczych.

Dla budynków publicznych wskazany wymóg zostanie wprowadzony wcześniej, już w 2028 r. Dyrektywa ma przy tym uwzględniać wyjątki dla niektórych typów budynków, takich jak budynki rolnicze, miejsca kultu religijnego i zabytki.

Termin głosowania w Parlamencie Europejskim nad zmienioną dyrektywą zaplanowano na 12 marca br.

Z całym raportem przygotowanym przez PORT PC można się zapoznać na tej stronie.